50 χιλιόμετρα βορειοδυτικά από την πόλη των Γρεβενών και σε υψόμετρο 1650 μέτρων, βρίσκεται το μεγαλύτερο και πιο φημισμένο βλαχοχώρι του Νομού Γρεβενών και ολόκληρης της Ελλάδος, η Σαμαρίνα. Κάτω απ' το δάσος της Κιούριστας, ο παραδοσιακός οικισμός του χωριού είναι χτισμένος αμφιθεατρικά στις ανατολικές πλαγιές της ψηλότερης κορυφής της Πίνδου, το Σμόλικα, με υψόμετρο 2637 μέτρων, του 2ου ψηλότερου βουνού μετά τον Όλυμπο.

300 χρόνια πριν, κατά το Σαμαριναίο επίσκοπο Δομοκού Χρύσανθο (χειρόγραφο του 1853), η Σαμαρίνα ήταν χτισμένη κοντά στο μοναστήρι της Αγ. Παρασκευής, 4χλμ. νότια του χωριού. Η μετοίκηση έγινε "... δια το πλήθος των όφεων, μάλιστα εχιδνών και το στενόν του μέρους κείνου".

Σήμερα, 800 με 1.000 άτομα κατοικούν στη Σαμαρίνα το καλοκαίρι και από τις 5 μέχρι τις 20 Αυγούστου ο πληθυσμός του χωριού αγγίζει τα 15.000 άτομα με αποκορύφωμα τις ημέρες του 15Αύγουστου. Το χειμώνα στο χωριό ζουσαν μονάχα 5 φύλακες. Τώρα υπάρχουν υλοτόμοι και ελεύθεροι επαγγελματίες, καθώς τα τελευταία χρόνια παραμένουν συνεχώς ανοιχτές επιχειρήσεις διαμονής και εστίασης.

Η περιφέρεια της Σαμαρίνας καλύπτεται σε μεγάλο τμήμα της από δάση που αποτελούνται από ρόμπολα, οξυές, μαύρη πεύκη, δρυ, ελάτη, σφένδαμο, άρκενθο, κρανιά, λεύκη, ιτιά κ.ά. Η πανίδα περιλαμβάνει αρκούδες, ζαρκάδια, αγριόγιδα, λύκους, αλεπούδες, κουνάβια, σκίουρους, αγριόχοιρους, λαγούς αλλά και είδη αετών, κιρκινέζια, κοτσύφια και ποντικοβαρβακίνες.

Νοτιοδυτικά της Σαμαρίνας, στους πρόποδες του Σμόλικα και αριστερά του μονοπατιού για την κορυφή του γεροσμόλικα, συναντάμε τη λίμνη που είναι γνωστή ως "Δρακολίμνη". Εδώ υπάρχουν αλπικοί τρίτωνες, ενώ πιο πέρα αφρίζει ο μεγάλος καταρράκτης του Σμόλικα, Άπα Σπιντζουριάτα (δηλ. Κρεμαστό νερό), ο οποίος ρίχνει τα νερά του στη δύσβατη πυκνοδασωμένη χαράδρα της Βάλια Κίρνα, Σκοντίνα. Με το ρέμα της Βάλια Κίρνα ενώνεται σε κάποιο σημείο και το ρέμα Σκορδέϊ -Γκρέκο, ρέμα που πηγάζει από τις περιοχές Γομάρας, Ταμπουρίου, Σαμαρίνας.

Στο δάσος "Κιούριστα" πάνω από τη Σαμαρίνα και στο διεθνές ορηβατικό μονοπάτι για το Σμόλικα βρίσκεται η φαντίνα λικιράου (πηγή "της κυράς"), δίπλα στην οποία έχει χτιστεί βρύση, που φημίζεται για το γάργαρο, κρυστάλλινο νερό της.

Επίσης σε καταπράσινο λιβάδι μέσα στο δάσος βρίσκεται η πηγή Μουτσιάλια, χώρος συγκέντρωσης, εκδρομών και αθλητικών δραστηριοτήτων.

Στα όρια Σμίξης-Σαμαρίνας-Δίστρατου υψώνεται η Γομάρα (2.028 μ.). Η κορυφή της είναι σχεδόν γυμνή με διάσπαρτα ρόμπολα και πιο χαμηλά οξυά και μαύρη πεύκη. Από εδώ υπάρχει θέα προς Σαμαρίνα, Όλυμπο, Καστοριά και Τύμφη.

Η Σκούρτζια (1.840 μ.) βρίσκεται ΒΑ της Σαμαρίνας και είναι βραχώδης, εκτός από κάποια σημεία που καλύπτονται με οξυές. Το Δοτσικό, η λεκάνη Χελιμοδίου Σαμαρίνας και η τοποθεσία "Σταυρός" προσφέρουν κι αυτές με τη σειρά τους όμορφο θέαμα. Η κορυφή Γκρέκο -Ρωμιός (1.800 μ.) έχει τα ίδια χαρακτηριστικά με τη Σκούρτζια.

Οι μονές του χωριού

4 χλμ. νότια του χωριού συναντάμε μέσα στο δάσος το μοναστήρι της Αγ. Παρασκευής (1713). Είναι βυζαντινού ρυθμού και το εσωτερικό του είναι κατάγραφο με τοιχογραφίες ντόπιων αγιογράφων. Ιδρυτές της μονής υπήρξαν οι μοναχοί Νικηφόρος και Διονύσιος. Το μοναστήρι πρόσφερε πολλά στο έθνος κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Ήταν κέντρο κλεφτών και αρματολών, από εδώ ξεκίνησε το επαναστατικό του έργο ο εκ Σαμαρίνης νεομάρτυρας Δημήτριος που μαρτύρησε το 1808, και ακόμη υπήρξε κέντρο των ανταρτών στον πόλεμο το 1940.

Στην ίδια περιοχή βρίσκεται και ο ναός της Μεταμόρφωσης του Σωτήρα (1813), επίσης αγιογραφημένος από ντόπιους, 6 χρόνια μετά την κατασκευή του. Το μοναστήρι και ο ναός αποτελούσαν τις εκκλησίες της Σαμαρίνας στην παλιά της θέση.

Η εκκλησία του Αγ. Αθανασίου με το παρεκκλήσι των Αγ. Αναργύρων βρίσκεται μέσα στη σημερινή Σαμαρίνα. Χτίστηκε το 1840 και διαθέτει αξιόλογο τέμπλο, παλιές εικόνες και ενδιαφέρουσες αγιογραφίες.

Αξιόλογες φορητές παλιές εικόνες του 18ου αι. σώζονται στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία που χτίστηκε το 1795. Το 1819 ιδρύθηκε ο ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου (Μεγάλη Παναγία) με το παρεκκλήσι των Αγ. Αποστόλων. Επίσης μέσα στο χωριό βρίσκεται η εκκλησία του Γενέσιου της Θεοτόκου (1864) (Μικρή Παναγιά) με το παρεκκλήσι των Αγ. Πάντων. Το 1943 ιδρύθηκε η εκκλησία του Αγ. Κοσμά κοντά στο βήμα του, εκεί δηλ. όπου μίλησε ο άγιος το 1890. Σε καλή κατάσταση διατηρείται η εκκλησία του Αγ. Δημητρίου του Νεομάρτυρα (1957) και η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ (1975) στη θέση της "βρύσης του Σακελλάρη".

Παραδοσιακά Σπίτια

Σε καλή κατάσταση διατηρείται η πέτρινη οικία Μητσιομπούνα Νικ., που χτίστηκε το 1830, όπως και οι οικίες των αδερφών Μπασδέκη και αδερφών Καλμποκίνη, του 1865. Ο επισκέπτης μπορεί να δει ακόμα την οικία Γρ. Χατζημίχου.

Οι βρύσες του χωριού

Όλες οι βρύσες που βρίσκονται μέσα στη Σαμαρίνα είναι πέτρινες και κατασκευάστηκαν επί Τουρκοκρατίας. Αυτές είναι: της "Μεγάλης Παναγιάς", της "Μικρής Παναγιάς", η "Γκαβάνη", η "Χατζή", η "Παπακύργια", η "Παπαζήση", η "Κυπριτζή", η "Μπίζιου", η "Πέντα", η "Λεσούρα" και η "Ζέκιου". Εκτός οικισμού βρίσκονται οι: βρύση του Ρωμιού (Γκρέκου), η βρύση του Κόντουρου, καθώς και η βρύση στο δάσος Κιούριστα (φαντίνα Λικιράου).

Παραδοσιακές Προτιμήσεις

Οι επισκέπτες αξίζει να δοκιμάσουν αρνί σούβλας, πρόβειο κεμπάπ, κοκορέτσι, τηγανιά, χωριάτικα λουκάνικα, παϊδάκια, τσίπουρο με μεζέδες διαφόρων τυριών σ' όλες τις ψησταριές και καφεζαχαροπλαστεία του χωριού.

Μπορούν επίσης να αγοράσουν τυροκομικά προϊόντα (φέτα, μανούρι, κεφαλοτύρι), κρεατα (πρόβειο, ζυγούρι, μοσχάρι), γλυκά κουταλιού , και είδη λαϊκής τέχνης.

Η ιστορία της Σαμαρίνας

Η Σαμαρίνα γνώρισε την ακμή της στα τέλη του 18ου αι. και κατά τον 19ο αι.. Η οικονομική άνθηση στηρίχθηκε σε πλήθος δραστηριοτήτων, αλλά κυρίως στην κτηνοτροφία, τη βιοτεχνία, το εμπόριο και τις τέχνες. Η κύρια οικονομική πηγή ήταν η κτηνοτροφία (οι Σαμαρινιώτες μετρούσαν 80.000 γιδοπρόβατα) όπως και η βιοτεχνία ξύλου (η Βάλια Κίρνα (κοιλάδα των Δαιμόνων) στο παρελθόν αποτελούσε μια πηγή υδάτινης ενέργειας καθώς εκεί λειτουργούσαν πέντε νεροπρίονα απαραίτητα για τους ξυλουργούς της εποχής).

Μέχρι το 1940 υπήρχαν και λειτουργούσαν 7 νερόμυλοι στη Σαμαρίνα: του Χατζηγιάννη, της εκκλησίας του Αγ. Αθανασίου, του Γ. Μόκια, του Δ. Τσιαχτσίρη, του Χατζημπύρου, της εκκλησίας της Μικρής Παναγιάς και του Γιόκα. Σήμερα σώζονται μόνο τα ερείπιά τους.

Σύμφωνα με την παράδοση από τη Σαμαρίνα καταγόταν ο Γιάννης Πρίφτης (Γιάννης Παπάς), αρματολός και κλέφτης, ο οποίος το 1843 κυνήγησε τον πατέρα του Αλή Πασά και ο οποίος υπήρξε φόβος και τρόμος των Αλβανών. Επίσης ο Λεωνίδας Χατζημπύρος με τα 500 παλικάρια του, που έδρασε το 1895 στη Μακεδονία και την Ήπειρο και σκοτώθηκε σε κάποια μάχη της Σιάτιστας. Ο Κούσιος Δεσπούλης, κλέφτης, που βρισκόταν επί χρόνια στις φυλακές Ιωαννίνων, και οι Μακεδονομάχοι καπετάν Αρκούδας και καπετάν Τσεκούρας ήταν επίσης Σαμαριναίοι.

Copyright © 2017 "La Noi" Traditional Hostel. All rights reserved. Developed by Nikos Gatsouras